Dec 3, 2012
Folkert

Gezond oud worden?

Op 29 november hield het Healthy Ageing Network Noord Nederland (HANNN) een congres over Wonen, Welzijn en Technologie. Ik woonde een workshop bij van Ton Mulder, programmaleider Healthy Lifestyle. Hij doet onderzoek naar de invloed van een virtuele omgeving op het welzijn van dementerende bewoners met behulp van sensortechnologie. Die omgeving is afgestemd op de belevingswereld van de dementerende waarbij gebruik gemaakt wordt van beeld, geur en geluid. Vanuit een technologisch standpunt is het fantastisch wat er allemaal mogelijk is; de dementerende volledig laten opgaan in virtuele omgevingen die nog wel worden herkend om zodoende het welbevinden te verbeteren. De beoogde effecten van dergelijke toepassingen zijn minder investeringen in fysieke ruimten, minder menskracht en minder medicijnen. Kortom, win-win……. maar is dit wel zo?

Navraag wijst uit dat we de individuele reacties van de dementerende alleen kunnen meten a.d.h.v. lichaamsfuncties (temperatuur, hartslag, bloeddruk, gezichts- en bewegingsuitdrukking) Is de gedragscomponent wel een juiste waarheidsgetrouwe uitdrukking van hoe de dementerende zich voelt? “We weten het niet!” waarbij snel de toevoeging volgt; “maar we zien ze wel rustiger worden” (de vraag is dan wiens probleem hiermee wordt opgelost, enfin..)

Feit is dat we net zo weinig van de belevingswereld van een dementerende afweten als van bijvoorbeeld een coma-patiënt. De overeenkomst is dat bij beide de menswaardigheid van het bestaan afneemt (c.q. er niet meer is). Het verschil is dat bij een coma-patiënt de behandeling (en daarmee het ‘leven’) kan worden gestaakt als die ‘uitzichtloos’ is. Ik vroeg of het inbrengen van de technologie van virtuele omgevingen het verlies aan menswaardigheid kan compenseren. Is het een schijnoplossing waarbij technologie als argument gebruikt wordt om vraagstukken rondom euthanasie (bij dementie) te vermijden? Dergelijke vragen gat men liever uit de weg; “Dat is een ethische discussie die hier niet thuis hoort”. Integendeel, ethiek is de keerzijde van technologie – het zijn zijden van dezelfde munt! Technologische ontwikkeling kent geen eindbestemming en legitimeert zichzelf door voortgang. Een ethische discussie over of de toepassing van dergelijke technologieën ook daadwerkelijk de menswaardigheid van het bestaan verbeteren, geeft antwoord op de vraag of er ook sprake is van vooruitgang!

Leave a comment